جستجو

ارسال مقاله

آر اس اس پایگاه

پنل کاربران

نام کاربر :  
رمز عبور :  
 
عضویت
رمز را فراموش کردید ؟

جدید ترین مطالب

بازدید کنندگان عزیز میتوانند برای دریافت مقالات بیشتر به آدرس www.3law.ir مراجعه نمایند.

دفاع مشروع از منظر حقوق بين الملل و اسلام

بازدیدها: 5418 نویسنده: ستار شیرویی تاریخ: 15 اسفند 1392 نظرات: 0

دفاع مشروع از منظر حقوق بين الملل و اسلام
نویسنده: میرعماد اشراقی
 
دفاع از جامعه و كشور در برابر تهاجم خارجی یكی از مباحث مشترك حقوق بین الملل و اسلام است. اهمیت این موضوع در حدی است كه بسیاری از نویسندگان و حقوقدانان به آن پرداخته‌اند. مسئله «تحریم جنگ» از دید حقوق بین الملل شایان توجه خاصی است، زیرا قبل از انعقاد میثاق پاریس، مبادرت به جنگ یكی از مظاهر استقلال و حاكمیت كشورها محسوب می‌شد و حتی جامعه ملل نیز جنگ را تحریم نكرده و فقط اقدام به آن را مبتنی بر شرایطی دانسته است. در احكام اسلام، قوانین قابل توجهی در باب این مسئله وجود دارد.
 
دفاع مشروع از دیدگاه حقوق بین الملل معاصر
بسط و تكامل دفاع مشروع را باید در قبال سابقه توسعه كلی حقوق بین الملل نسبت به جنگ و اصل منع توسل به زور نگریست؛ زیرا تا آغاز قرن بیستم با جواز مبادرت دولت‌ها به جنگ به طور آزادانه و بر اساس حقوق بین الملل عمومی، نیاز به توجیه آن اقدامات بر اساس دفاع مشروع نبود. لذا دفاع مشروع دارای اهمیت نسبتاً كمی بود. در آغاز قرن بیستم كه آزادی توسل به جنگ، محدود شد. دفاع مشروع اهمیت یافت به نحوی كه امروزه در هر گونه توسل به نیروی نظامی به حق دفاع مشروع فردی یا جمعی استناد می‌شود. ‏
كلسن ـ حقوقدان ـ می‌گوید: قبل از تحریم جنگ تجاوزكارانه حق دفاع مشروع علی رغم تایید آن در حقوق بین الملل عرفی به طور مكرر، اصولاً فاقد ماهیت قانونی بوده و بیش تر جنبه سیاسی- اخلاقی داشته است تا اقدامات به عمل آمده را صحیح جلوه دهد. استاد ضیایی بیگدلی در مورد سابقه تاریخی دفاع مشروع می‌نویسد: تا سال 1919 مانع عظیم چهت پذیرش حق دفاع مشروع به عنوان یك حق بین المللی، وجود صلاحیت بی‌قید و شرط و نامحدود كشورها در توسل به جنگ بود، اما پس از آن میثاق جامعه ملل نیز ذكری از دفاع مشروع به میان نیاورد. شاید تدوین كنندگان میثاق چنین تصور می‌كردند كه دفاع مشروع حق بنیادی و جهانی شناخته شده است، لذا نیازی به پیش بینی آن نمی‌باشد.
 
موارد دفاع مشروع‎ ‎‏
‏- دفاع از تمامیت سرزمینی و استقلال سیاسی
‏- دفاع از اتباع داخل كشور ‏
‏- دفاع از حقوق قانونی و منافع حیاتی ‏
برخی از حقوقدانان معتقدند كه عبارت استقلال سیاسی و تمامیت سرزمینی در بسیاری از اوقات، برای بیان نمونه بارز و مظهر همه حقوق قانونی كه یك كشور دارد به كار می‌رفته به توجیه اقدامات زورمندانه متعددی برای حمایت از منافع و مخصوصاً جان و مال اتباع پرداختند. ‏
 
وقوع حمله مسلحانه:
در این خصوص از دو جهت بحث می‌كنیم: الف- حمله مسلحانه ب- وقوع حمله مسلحانه. در منشور سازمان ملل، از حمله مسلحانه سخن به میان می‌آورد، پس بر خلاف حقوق عرفی كه استفاده از زور حتی اگر «تهاجم» صورت فیزیكی و مادی به خود نگیرد، بلكه به صورت تهاجم اقتصادی یا تبلیغاتی باشد، مجاز بوده است. دفاع از خود در مقابل حمله غیر مسلحانه و برای حفظ منافع با توسل به زور، مشروع نیست. به همین جهت برخی از حقوقدانان دفاع مشروع را به تجاوز مرتبط ساخته، اظهار می‌دارند كه «بحث پیرامون جنگ تدافعی یا دفاع مشروع، بدون پی بردن به مفهوم تجاوز ناقص است، چرا كه دفاع مشروع، واكنش كشور مورد تجاوز در قبال متجاوز است» ‏
دفاع مشروع از دیدگاه اسلام
ادلّه مشروعیت جهاد تدافعی
دفاع از خود، چه در حقوق داخلی و چه در حقوق بین الملل، یك حق مسلم طبیعی و قانونی است. اسلام، جنگ تدافعی و «رباط» را كه برای دفع حمله و حفظ مرزهای دارالاسلام صورت می‌گیرد، مقرر داشته است. در شرع مقدس اسلام، در حقوق داخلی دفاع از جان و مال و ناموس، حتی در وقت ضرورت تا به حد قتل نفس جایز است و این حق، اساس جنگ دفاعی در عرصه بین المللی است كه شریعت اسلامی نیز آن را به رسمیت می‌شناسد. ‏
 
گستره جهاد تدافعی
در شارع مقدس گستره دفاع مشروع محدود به موارد چهارگانه ذیل می‌باشد: دفاع از اسلام در مقابل فتنه گری دشمنان، دفاع از اتباع دولت اسلامی و مستامنین، دفاع از دارالاسلام و كیان اسلامی، دفاع از بلاد اسلامی. از این موارد چهارگانه به دو مورد اخیر اشاره می‌گردد: ‏
دفاع از دارالاسلام و كیان اسلامی؛ هرگاه دارالاسلام به مخاطره بیفتد، دفاع از آن بر همه مسلمانان واجب است. همچنان كه هنگام لشكركشی نظامی روسیه به مناطق شمالی ایران در اواخر قرن نوزدهم میلادی و سال‌های انقلاب مشروطه، گروهی از فقهای بزرگ وقت كه ساكن نجف بودند، طی نامه ای به علمای هندوستان خاطرنشان ساختند كه چون دولت‌های عثمانی و ایران، مركز ترویج دین اسلام و نقطه اعتماد مسلمانان هستند، حفظ اسلام در حفظ این دو دولت است و حمله نظامی روسیه و كشتار مسلمانان ایران، استقلال دولت و اصل اسلام را از بین خواهد برد.
 
دفاع از بلاد اسلامی؛
هرگاه دشمن به سرزمین‌های اسلامی تجاوز كند و قصد اشغال یا استیلای سیاسی بر آن را داشته باشد ولو آنكه متعرض مسلمین نشود، دفاع در مقابل این تجاوز نیز واجب است. ‏
 
محدودیت‌های جهاد تدافعی؛
علامه طباطبایی در ذیل آیه 190 بقره می‌فرماید: ماهیت جهاد در اسلام دفاعی محض است كه حق انسانیت كه بر اساس فطرت سلیم، حق مشروع بشریت می‌باشد، بدان وسیله حفظ می‌گردد و دفاع هم بالذات محدود است و تجاوز همان خروج از آن حدود است و به همین جهت به دنبال آیه فوق فرمود : تجاوز نكنید كه خداوند تجاوزگران را دوست ندارد. بنابراین یك سری محدودیت‌ها، نه به جعل و قرارداد كه ذاتی دفاع است از جمله: - وقوع تجاوز (بقره: 90 ) - اصل تناسب بقره: 194 - در حد ضرورت: بقره 193 - پایبندی به اصول انسانی و رعایت ارزش‌ها و لو آنكه طرف مقابل ناجوانمردی نماید. لذا اقدامی كه به منظور دفاع از خود به عمل می‌آید باید در واكنش به یك تجاوز سابق بر آن و متناسب با رفع تجاوز و در همان حد كه برای رفع تجاوز و خاتمه دادن به آن ضرورت داشته باشد و با رعایت اصول انسانی صورت گیرد.

بازدید کننده گرامی ، شما به عضویت سایت در نیامده اید.
پیشنهاد می کنیم در سایت ثبت نام کنید و یا وارد سایت شوید.
موضوعات مشابه
  • دفاع مشروع؛ شرايط و محدوديت ها
  • تغييرات دفاع مشروع در قانون جديد
  • مقالات حقوق جزا م جرم شناسی
  • حقوق شهروندی و احساس امنیت
  • حقوق شهروندی از دیدگاه امام خمینی (ره)
  • خواستگاری شرعی و قانونی چه ویژگی هایی دارد؟
  • تابوی بازنگری قانون اساسی باید شکسته شود
  • ضرورت تدوین قانون جامع حقوق اداری
  • دفاع مشروع در حقوق جزايي ايران
  • احساس امنیت و حقوق شهروندی
  • ابزارهای دفاعی در دعوای حقوقی
  • جهانی شدن حقوق کار و تاثیر آن بر حقوق کار ایران
  • از حقوق بشر چه مي دانيد؟
  • از حقوق بشر چه مي دانيد
  • آیا می‌دانید منشور حقوق متهم چیست ؟
  •  

    ارسال نظر

    نام:*
    ایمیل:*
    متن نظر:
    سوال:
    پایتخت ایران
    پاسخ:*
    کد را وارد کنید: *