جستجو

ارسال مقاله

آر اس اس پایگاه

پنل کاربران

نام کاربر :  
رمز عبور :  
 
عضویت
رمز را فراموش کردید ؟

جدید ترین مطالب

بازدید کنندگان عزیز میتوانند برای دریافت مقالات بیشتر به آدرس www.3law.ir مراجعه نمایند.

مفهوم تفکیک قوا

بازدیدها: 6223 نویسنده: ستار شیرویی تاریخ: 16 فروردین 1393 نظرات: 0

تفکيک قوا چيست؟

تفکيک قوا به مفهوم توزيع قدرت حکومت بين سه قوه مقننه، مجريه و قضائيه، يکي از مفاهيم بنيادي عرصه سياست است. موضوع تفکيک قوا(Division of power) که اکنون بسياري از قوانين اساسي کشورهاي مختلف جهان آن را به رسميت پذيرفته اند، از دوران باستان تاکنون مورد بحث و بررسي قرار داشته است. با اين وجود، مفهوم کنوني اصل تفکيک قوا، يعني تقسيم قدرت بين سه قوه مقننه، مجريه و قضائيه که مورد قبول اجماع حقوق دانان واقع شده، دستاورد منتسکيو فيلسوف و متفکر فرانسوي قرن هيجدهم است. فلسفه اصلي نظريه تفکيک قوا بر کنترل قدرت دولت بوده است. منتسکيو در کتاب روح القوانين پس از بيان اين امر که جمع شدن قدرت تقنيني، اجرايي و قضايي در اختيار يک فرد يا يک دستگاه خاص ممکن است به خودکامگي بينجامد، تأکيد مي کند«پس براي آن که نتوان از قدرت سوء استفاده کرد، بايد دستگاه هاي دولتي طوري تنظيم شوند که قدرت، قدرت را متوقف کند.» اهميت کنترل قدرت بي حد و حصر حکومت از طريق به کارگيري اصل تفکيک قوا تا آن جا بود که در اعلاميه حقوق بشر و شهروندان مصوب سال ۱۷۸۹ تأکيد شده«هر جامعه اي که در آن حقوق افراد تضمين نشود و تفکيک قوا در آن برقرار نشده باشد، داراي قانون اساسي نيست.» نتيجه اين روند گنجاندن اصل تفکيک قوا در قوانين اساسي بسياري از کشورها بود.

اصولاً تفکيک قوا به دو نوع تفکيک مطلق و تفکيک نسبي تقسيم مي شود که حکومت هاي ناشي از آن ها با يکديگر متفاوت است. در تفکيک مطلق قوا که در نظام هاي سياسي رياستي نمود دارد، وظايف هر کدام از دستگاه ها تخصصي است و هيچ کدام از قوا، قدرت دخالت در کار ديگري را ندارد. هم چنين در اين نوع تفکيک قوا به شکلي که در نظام رياستي آمريکا مشاهده مي شود، هيچ کدام از قوه هاي مجريه يا مقننه نمي توانند يکديگر را منحل کنند. در تفکيک نسبي قوا که از آن گاهي با عنوان«همکاري قوا» يا«ارتباط قوا»  ياد مي شود، قواي مختلف حکومتي با تمهيدات حقوقي و سياسي به هم پيوند داده مي شوند و در عين تمايز کليت حاکميت ملي را نمودار مي سازند.

نمود عيني تفکيک نسبي قوا را مي توان در نظام هاي سياسي پارلماني که الگوي اصلي آن ها نظام پارلماني انگليس است، مشاهده کرد. در اين نظام طبق ترتيبات تعيين شده در قانون اساسي هم قوه مقننه مي تواند قوه مجريه را ساقط کند و هم قوه مجريه مي تواند قوه مقننه را منحل کند. از اصل تفکيک قوا در قانون اساسي جمهوري اسلامي با عنوان«استقلال قوا» ياد شده است. اين قانون در فصل پنجم خود تحت عنوان«حق حاکميت ملت و قواي ناشي از آن» پس از تأکيد اصل پنجاه و ششم بر اين که«حق حاکميت مطلق بر جهان و انسان از آن خداست و هم او، انسان را بر سرنوشت اجتماعي خويش حاکم ساخته است، هيچ کس نمي تواند اين حق الهي را از انسان سلب کند يا در خدمت منافع فرد يا گروه خاص قرار دهد و ملت اين حق خداداد را از طرقي که در اصول بعدي مي آيد اعمال مي کند.» در اصل پنجاه و هفتم تصريح مي کند که«قواي حاکم در جمهوري اسلامي ايران عبارتند از: قوه مقننه، قوه مجريه و قوه قضائيه که زير نظر ولايت مطلقه امر و امامت امت بر طبق اصول آينده اين قانون اعمال مي گردند. اين قوا مستقل از يکديگرند.» هم چنين قانون اساسي در اصول پنجاه و هشتم، پنجاه و نهم، شصتم و شصت و يکم نحوه اعمال اين قوا را مشخص کرده است.

منبع: همشهري آنلاين

بازدید کننده گرامی ، شما به عضویت سایت در نیامده اید.
پیشنهاد می کنیم در سایت ثبت نام کنید و یا وارد سایت شوید.
موضوعات مشابه
  • تفكيك قوا، رژيم پارلماني، رژيم رياستي ، قواي حكومتي
  • پذيرش مسئوليت تدريجي اطفال و نوجوانان
  • حق امنيت به مثابه ‌نخستين نياز بشري
  • آشنايي با انواع نظارت پارلماني
  • مفاهیم و منابع حقوق اداری
  • ديوان عدالت اداري و فلسفه تاسيس آن
  • توماس هابس و انديشه‌ی عدالت
  • مساله مغايرت قانون با قانون برتر در حقوق ايران
  • پارلمان چيست
  • حقوق اساسی و سابقه تدريس آن
  • جایگاه شوراها در نظام حقوقی ایران
  • روند تشکیل قانون اساسی ایران
  • بررسي تطبيقي دو مرجع قانوني صالح براي نقض مصوبات دولت
  • مصوبه مجمع تشخيص مصلحت نظام در خصوص (نحوه اجراي اصل 175 قانون اساسي در بخش ...
  • اصلاحات و تغييرات وتتميم قانون اساسي مصوب 1358
  •  

    ارسال نظر

    نام:*
    ایمیل:*
    متن نظر:
    سوال:
    پایتخت ایران
    پاسخ:*
    کد را وارد کنید: *